วิกฤตฐานภาษีไทย: ยื่น 12 ล้าน จ่ายจริงแค่ 5 ล้าน! ภาระกระจุก

ประเด็นการจัดเก็บรายได้ของรัฐบาลถือเป็นหัวใจสำคัญทางการคลังที่กำลังถูกจับตามองอย่างมาก โดยเฉพาะ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ที่มีสัดส่วนผู้เสียภาษีจริงน้อยอย่างน่ากังวล เมื่อเทียบกับจำนวนประชากรในวัยแรงงาน

ข้อมูลล่าสุดจากกรรมาธิการงบประมาณ เกี่ยวกับการยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาปี 2567 (ยื่นในปี 2568) สะท้อนให้เห็นถึงข้อจำกัดเชิงโครงสร้างภาษีของประเทศไทยอย่างชัดเจน:

1. โครงสร้างผู้ยื่นภาษี: ยื่นสิบล้าน จ่ายจริงไม่ถึงครึ่ง

• ผู้ยื่นแบบทั้งหมด: 12.57 ล้านคน

• ผู้ที่ต้อง "จ่ายภาษีจริง": เพียง 5.14 ล้านคน (คิดเป็น 40.9%)

• ผู้ไม่ต้องจ่ายภาษี: มากถึง 7.43 ล้านคน (คิดเป็น 59.1%) เนื่องจากมีรายได้สุทธิไม่เกิน 150,000 บาท/ปี ซึ่งได้รับสิขสิทธิ์ยกเว้นตามกฎหมาย

2. ความเหลื่อมล้ำในการแบกรับภาระ: รัฐพึ่งพาเงินจากคน 1%

จากยอดภาษีที่คำนวณได้รวมทั้งสิ้น 278,177 ล้านบาท พบว่าภาระภาษีส่วนใหญ่ตกอยู่กับกลุ่มผู้มีรายได้สูงอย่างมาก:

• กลุ่มรายได้สุทธิเกิน 5 ล้านบาท: มีเพียง 30,000 ราย (0.2% ของผู้ยื่นแบบ) แต่จ่ายภาษีสูงถึง 71,516 ล้านบาท (คิดเป็น 25.7% ของภาษีทั้งหมด)

• เมื่อรวมกลุ่มรายได้ 2–5 ล้านบาท (0.8%): จะพบว่า ประชากรเพียง 1% ของผู้ยื่นแบบ เป็นผู้แบกรับภาระภาษีสูงถึง 50.1% หรือครึ่งหนึ่งของภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาทั้งหมดที่รัฐเก็บได้

3. สรุปภาพรวมและโจทย์ใหญ่ทางการคลัง

นอกจากนี้ รัฐยังต้องจ่ายคืนภาษีจากการชำระเกินสูงถึง 46,989 ล้านบาท

ตัวเลขทั้งหมดนี้สะท้อนว่า ฐานภาษีของไทยยังคงแคบและกระจุกตัวอยู่กับคนกลุ่มเล็กๆ เท่านั้น ในขณะที่ประชากรส่วนใหญ่ยังมีรายได้ไม่ถึงเกณฑ์เสียภาษี นี่จึงเป็นโจทย์ใหญ่เร่งด่วนของรัฐบาลในการเร่งขยายฐานภาษี และปฏิรูปโครงสร้างรายได้ของประเทศให้มีความสมดุลและยั่งยืนในระยะยาว